ana sayfa english
 
AC/DC  iorange2arrow Kesintisiz G Kayna   iorange2arrow Teknik Servis   iorange2arrow Bilgi Merkezi
spc

DORULTUCU:

Eviricinin almas iin gerekli olan DC gerilimi elde etmek iin kullanlr. ebekeden ald AC gerilimi DC gerilime evirir. DC akm ve gerilim kontrol salanarak ayn zamanda ak grubunu arj etmek iin de kullanlabilir. KGK tiplerine gre 1 faz girili veya 3 faz girili olabilir.

AK ARJ DEVRES:

ebekeden ald AC gerilimi veya dorultucudan ald DC gerilimi ak arj iin uygun akm ve gerilim snrlar ierisinde bir DC gerilime evirir. Bu DC gerilim ak grubunun arj edilmesi iin kullanlr.

AK GRUBU:

Dorultucunun yedei olarak eviricinin almas iin gerekli olan DC gerilimi salar. KGKnn tipine gre uygun gerilimi elde etmek iin birbirine seri bal ayn kapasitede ve zellikte aklerden oluur. Genellikle KGKlar iin zel tasarlanm tam bakmsz ve kuru tip diye adlandrlan kurun/asit akler kullanlr. Nadir olarak Nikel/Kadmiyum akler de kullanlmaktadr.

ebeke gerilimi varken ak arj devresi tarafndan akler arj edilerek yedek DC enerji ak grubunda depolanr. ebeke gerilimi snrlar dna ktnda veya tamamen kesildiinde eviricinin almas iin gerekli olan DC gerilim ak grubu tarafndan salanr.


Evirici (Inverter):

Dorultucudan veya ak grubundan ald DC gerilimi AC gerilime evirir. KGK tipine gre 1 fazl veya 3 fazl olarak tasarlanabilir. On-line bir KGKda k gerilimini salayan evirici en kritik ve nemli blmdr. Evirici tarafndan retilen AC gerilimin ideal bir ebekede olmas gereken zellikleri salamas istenir. Bu zellikler; dalga ekli sinzoidal olan, genlii ve frekans deimeyen ve kesintisiz bir gerilimdir. Bunlar salamak iin eviricinin gerilimi; genlik, frekans ve dalga ekli olarak srekli denetim altndadr ve belirlenen snrlar ierisinde tutulur. rnek olarak aadaki snr deerleri yazlabilir:

k gerilimi ve hata oran hata oran (Gerilim Reglasyonu) :   220V
%1
k frekans ve hata oran: (Frekans Reglasyonu) :               50Hz
%0,1
k toplam harmonik bozulma oran (THD) :                          <%3

Statik Transfer Anahtar



Eviricinin ar yklenmesi veya arzalanmas durumunda KGK k geriliminin kesilmemesi iin statik by-pass devresi ile yedek AC gerilim kaynandan KGK kna gerilim aktarlr. Yedek AC gerilim kayna genellikle standart olarak ebeke gerilimidir. zel durumlarda yedek AC gerilim kayna olarak ikinci bir evirici de kullanlabilir. Bu ilem iin iki adet statik AC anahtar (Tristr veya Triyak) kullanlr.

Statik bypass devresi ile KGK k geriliminin kesilmeden seilebilmesi iin evirici gerilimi ve yedek AC gerilim kayna arasnda gerilim farknn uygun olmas gerekir. Bunun iin iki gerilim kaynann frekans ve fazlarnn eit (senkron) olmas, genlikleri arasnda da en fazla %10 fark olmas gerekmektedir. Bu artlarn olumas iin evirici belirlenen snrlar iinde yedek AC gerilim kaynana senkron olarak gerilim retir. Ayrca yedek AC gerilim kaynann evirici gerilimine %10 snrlar ierisinde yakn olmas gerekmektedir.

Mekanik Transfer Anahtar (Bakm By-Pass Anahtar):

Arza ve bakmlarda bilgisayar sistemini veya bal olan dier ykleri ebeke elektriine aktarmak iin kullanlr.

Dorultucu (Rectifier):

ebekeden ald AC gerilimi DC gerilime evirir. Bu DC gerilim eviricinin (Inverter) almas iin kullanlr. Dorultucu 1 fazl veya 3 fazl olabilir. 1 fazl sistemler iin genellikle kontrolsz dorultucu kullanlr. 3 fazl sistemler ise genellikle 6 darbeli kontroll dorultucu eklinde yaplr.

KGKlarda giri akmlarnn THD (Toplam Harmonik Distorsiyon) deerini azaltmak ve g faktrn arttrmak iin farkl yntemler izlenebilir. 1 ve 3 fazl sistemlerde PFC (G Faktr Dorultma) zellii olan KGKlar kullanlarak g faktr ve THD deerleri uluslar aras standartlara uygun hale getirilebilir.

Baz KGKlarda harmonik filtreler kullanlmaktadr. Bu durumda kompanzasyon panolarnn devre d braklmas gerekmektedir. Aksi halde giri harmonik filtreleri ile kompanzasyon devreleri rezonansa girerek istenmeyen baka harmonikler retebilirler. Bu nedenle yksek gl (80kVA ve zeri) KGKlarda mutlaka darbe says arttrlm (12 veya 18 darbeli) dorultucular kullanlmaldr. Bylece KGKnn giri akm harmonii %35lerden %8lere kadar drlebilmekte ve jeneratr ve giri trafo g deerlerinin de klebilmektedir.


6 darbeli dorultucuda harmonik filtresi kullanlmadndaki giri akm ve gerilim dalga ekli;

 

6 darbeli ve dorultucuda harmonik filtresi kullanldndaki giri akm ve gerilim dalga ekli;

 

12 darbeli dorultucuda giri akm ve gerilim dalga ekli;

12 darbeli

Aada eitli dorultucu tiplerini ilikin harmonik deerleri verilmitir THD (Toplam Harmonik Distorsiyon) ve PF (G Faktr) deerleri verilmitir.

Dorultucu Tipi

THD

G Faktr
6 Darbeli %30 0,8 - 0,85
12 Darbeli %11 0,84 - 0,89
6 Darbeli Filtreli %10 0,95
12 Darbeli Filtreli %5 0,92

KGKLARDA KULLANILAN DORULTUCU TPLER:  KGKlarda yaygn olarak kullanlan dorultucu tiplerini aadaki gibi sralanabilir.

1. TAM DALGA KONTROLSZ DORULTUCU
2. TAM DALGA KONTROLL DORULTUCU
3. AKTF G FAKTR DZELTEN DORULTUCU (PFC)

TAM DALGA KONTROLSZ DORULTUCU: KGKnn yapsna gre1 fazl veya 3 fazl olarak tasarlanr. 1 fazl veya 3 fazl tam dalga diyot kprs ve DC kna balanan kondansatr ile elde edilir. Adndan anlald gibi DC k geriliminin deeri bir kontrol devresi ile belirlenemez. DC gerilim giri gerilimi ile doru orantl olarak artar veya azalr. Devrenin yaps aadaki gibidir.


ekil1

Avantajlar:
Devrenin basit olmas ,az eleman kullanlmas ve kontrol devresi gerektirmemesi nedeni ile arza olasln ve kayplar azaltr.

DC gerilimdeki dalgallk kontroll dorultuculara gre daha azdr ve filtre iin daha dk kondansatr deerleri yeterli olmaktadr.

Bunlarn sonucunda devrenin boyutlar ve maliyeti dktr, gvenilirlii yksektir.

Dezavantajlar:
Filtre kondansatrnn balangta bo olmas ve gerilimin yava ykselmesini salayan bir yaps olmamas nedeni ile balang akmlar yksektir. Balang akmn snrlamak iin nlem alnmazsa devre elemanlar ve/veya ebeke hatt zarar grebilir.

k geriliminin kontrolsz olmas nedeniyle dorultucu kndan beslenen eviricinin giri gerilim aralnn geni tasarlanmas gerekir.

Sabit gerilim ve akm kontrol yaplamadndan ak grubunun arj edilmesi iin uygun deildir.

TAM DALGA KONTROLL DORULTUCU: KGKnn yapsna gre1 fazl veya 3 fazl olarak tasarlanr. 1 fazl veya 3 fazl tam dalga tristr kprs, dalgall azaltmak iin kpr kna seri bobin ve paralel DC kondansatr ile elde edilir. DC k geriliminin deeri bir kontrol devresi ile kontrol edilebilir. Devrenin yaps ve kontrol mant aadaki gibidir.

EKL

Avantajlar:
Giri akm, DC k gerilimi ve yk akm deerleri bir kontrol devresi ile istenilen deerlerde tutulabilir.

Devrenin k geriliminin sfrdan maksimuma ykselme sresi kontrol devresi ile ayarlanabileceinden balangta ebekeden ekecei akm snrlandrlabilir.

k gerilimi ve akm istenilen deerlerde snrlandrlabilecei iin hem eviricide, hem de ak grubunun arj edilmesinde kullanlabilir.

Dezavantajlar:
Kontrolsz dorultucuya gre daha fazla elemanla elde edildii iin boyutlar ve maliyeti yksektir.

k gerilimi kontrolsz dorultucuya gre daha dalgal olduu iin filtre kondansatrnn deeri daha yksek seilmelidir.

AKTF G FAKTR DZELTEN DORULTUCU: Diyot ve tristrlerle elde edilen dorultucular, yk tarafndan ekilen akmn her annda ebekeden akm ekmezler. ebeke geriliminin tepe noktalar etrafnda giriten akm eker. Sinzoidal ebeke geriliminin tepe noktalar etrafnda DC filtre kondansatrnn arj akm ve yk akmnn toplam ebekeden ekilirken, sinzoidal ebeke geriliminin dier blgelerinde yk akm kondansatrde depolanan DC gerilimden salanr.

Sinzoidal giri geriliminin her blgesinde gerilimle orantl bir akm ekilmediinden gerilimdeki kmeler de sadece akmn ekildii tepe blgelerinde olur. Bylece AC giri gerilimi tam sinzoidal olmaktan kar, bozuk bir sinzoidal gerilim olur.

Tam sinzoidal olmayan bir AC gerilim, AC ile alan tm yklerde verimsizliklere ve ar snmalara neden olur. Ayrca sinzoidal olmayan akm eken devrelerin g faktr 1den dk olduundan ayn gc elde etmek iin daha fazla akm ekilmesi gerekir. Bu da iletken kesitlerinin daha yksek akmlar iin artrlmasn gerektirir. Bu nedenlerle ebeke geriliminden sinzoidal akm eken ve g faktr 1e yakn olan, yani ebeke gerilimini bozmayan ve gereksiz yksek akmla yklemeyen dorultucular nem kazanmakta ve tercih edilmektedir.

Aktif g faktr dzelten dorultucular KGKnn yapsna gre 1 fazl veya 3 fazl olabilir. Giri akmnn sinzoidal olabilmesi iin giri akmnn giri gerilimine benzetilmesi salanr. Bu ama iin darbe genilik modlasyonu kullanlarak bir transistr anahtarlanr. Transistrn iletimde ve kesimde kald sreler darbe genilik modlasyonu ile deitirilerek akmn sinzoidal olmas salanr. Devrenin yaps ve kontrol mant aadaki gibidir.
 

EKL

Avantajlar:
Giri akm sinzoidal olduu iin ebeke geriliminde bozulmalara ve gereksiz yksek akmlara neden olmaz.

Giri akm, DC k gerilimi ve yk akm deerleri bir kontrol devresi ile istenilen deerlerde tutulabilir.

k gerilimi ve akm istenilen deerlerde snrlandrlabilecei iin hem eviricide, hem de ak grubunun arj edilmesinde kullanlabilir.

Dezavantajlar:
Dier dorultucu trlerine gre daha fazla elemanla elde edildii iin boyutlar ve maliyeti yksektir.

Dier dorultucu trlerine gre kayplar daha fazladr ve verimi daha dktr.

Devrenin tasarm ve optimizasyonu zordur. Yksek derecede g elektronii bilgisi gerektirir.

Yksek gerilimde anahtarlama yapldndan elektromanyetik grlt kaynadr, elektromanyetik grltnn mutlaka filtre edilmesi gerekir.

spc

Ana Sayfa   |   UPS   |   Kuru Ak   |   Reglatr   |   Site Haritas   |   letiim

spc

AC/DC Elektronik Sist. San. ve Tic. Ltd. Sti.

Tel : 0212 320 20 07   -   info@acdc.com.tr

spc18 yl tecrbe

facebook      twitter      google plus      facebookta paylas

enaltlogolar